{"id":2008,"date":"2025-08-29T13:02:57","date_gmt":"2025-08-29T11:02:57","guid":{"rendered":"https:\/\/turdus.pl\/?p=2008"},"modified":"2025-09-18T13:27:22","modified_gmt":"2025-09-18T11:27:22","slug":"jeze-gdzie-wystepuja-i-jak-o-nie-dbac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turdus.pl\/ru\/blog\/baza-wiedzy\/jeze-gdzie-wystepuja-i-jak-o-nie-dbac\/","title":{"rendered":"\u0415\u0436\u0438\u043a\u0438 - \u0433\u0434\u0435 \u043e\u043d\u0438 \u0432\u043e\u0434\u044f\u0442\u0441\u044f \u0438 \u043a\u0430\u043a \u0437\u0430 \u043d\u0438\u043c\u0438 \u0443\u0445\u0430\u0436\u0438\u0432\u0430\u0442\u044c?"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Jakie gatunki je\u017cy wyst\u0119puj\u0105 w Polsce?<\/h2>\n\n\n\n<p>Je\u017ce s\u0105 jednymi z najbardziej rozpoznawalnych i sympatycznych zwierz\u0105t dzikiej przyrody w Polsce. W \u015bwiadomo\u015bci wielu os\u00f3b funkcjonuj\u0105 jako urocze, kolczaste stworzenia koloru br\u0105zowo-czarnego, kt\u00f3re mo\u017cna noc\u0105 zobaczy\u0107 w naszym ogrodzie czy lesie. Jednak, czy wiemy dok\u0142adnie, jakie gatunki je\u017cy faktycznie s\u0105 obecne na naszym terytorium? W tym artykule przybli\u017cymy temat r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w je\u017cy, kt\u00f3re mo\u017cemy spotka\u0107 w Polsce, om\u00f3wi\u0119 r\u00f3wnie\u017c je\u017ce hodowlane, ich ochron\u0119 i kilka ciekawostek, kt\u00f3re mog\u0105 zaskoczy\u0107 nawet mi\u0142o\u015bnik\u00f3w przyrody.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Je\u017ce dziko \u017cyj\u0105ce w Polsce \u2013 kto naprawd\u0119 mieszka w naszych lasach?<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-europejski-karmienia.jpg\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-europejski-karmienia-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2016\" srcset=\"https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-europejski-karmienia-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-europejski-karmienia-300x200.jpg 300w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-europejski-karmienia-768x512.jpg 768w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-europejski-karmienia-18x12.jpg 18w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-europejski-karmienia-600x400.jpg 600w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-europejski-karmienia.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Je\u017c europejski (je\u017c zachodni) \u2013 najcz\u0119stszy mieszkaniec naszych las\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n<p>W Polsce naturalnie wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie <strong>je\u017c europejski<\/strong>, znany tak\u017ce jako j<strong>e\u017c zachodni <\/strong>\u0438\u043b\u0438<strong> polski (Erinaceus europaeus)<\/strong>. To w\u0142a\u015bnie ten gatunek jest najbardziej rozpowszechniony i spotykany niemal wsz\u0119dzie \u2013 od g\u0119stych las\u00f3w, przez miejskie parki i ogrody, a\u017c po obrze\u017ca miast. Je\u017c zachodni charakteryzuje si\u0119 szaro-br\u0105zowym ubarwieniem kolc\u00f3w, kt\u00f3re stanowi\u0105 jego doskona\u0142\u0105 ochron\u0119 przed drapie\u017cnikami. W okresie jesiennym, przygotowuj\u0105c si\u0119 do zimowego snu, je\u017c europeski mo\u017ce wa\u017cy\u0107 od 600 gram\u00f3w do nawet ponad jednego kilograma, magazynuj\u0105c t\u0142uszcz niezb\u0119dny do prze\u017cycia zimy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Je\u017c wschodni \u2013 gatunek spotykany na wschodzie Polski<\/h3>\n\n\n\n<p>Drugim naturalnie wyst\u0119puj\u0105cym w Polsce gatunkiem jest <strong>je\u017c wschodni (Erinaceus roumanicus). <\/strong>Jego zasi\u0119g obejmuje przede wszystkim wschodnie oraz po\u0142udniowo-wschodnie rejony kraju. Cho\u0107 w wygl\u0105dzie jest bardzo podobny do je\u017ca europejskiego, r\u00f3\u017cnice mo\u017cna dostrzec w kszta\u0142cie g\u0142owy oraz szczeg\u00f3\u0142ach umaszczenia kolc\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 mniej kontrastowe. Ze wzgl\u0119du na podobie\u0144stwo obu gatunk\u00f3w ich rozr\u00f3\u017cnienie jest trudne i wymaga specjalistycznej wiedzy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Wsp\u00f3\u0142istnienie obu gatunk\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n<p>W praktyce, mimo \u017ce je\u017c europejski (czyli zachodni) i je\u017c wschodni maj\u0105 swoje dominuj\u0105ce tereny, \u017cyj\u0105 obydwa gatunki cz\u0119sto blisko siebie, a ich habitaty mog\u0105 si\u0119 pokrywa\u0107. Wiele os\u00f3b spotykaj\u0105cych je\u017ce w Polsce nie zdaje sobie sprawy, \u017ce mo\u017ce mie\u0107 do czynienia z dwoma r\u00f3\u017cnymi gatunkami. Zar\u00f3wno je\u017c zachodni, jak i je\u017c wschodni odgrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w rodzimych ekosystemach, pomagaj\u0105c regulowa\u0107 populacje owad\u00f3w i innych bezkr\u0119gowc\u00f3w, jako \u017ce \u017cywi\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie owadami.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Je\u017ce hodowlane w Polsce \u2013 je\u017c pigmejski<\/h3>\n\n\n\n<p>Opr\u00f3cz je\u017cy dziko \u017cyj\u0105cych, w Polsce coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 zdobywa<strong> hodowla je\u017cy<\/strong>, zw\u0142aszcza w celach hobbystycznych. Najcz\u0119\u015bciej trzymanym gatunkiem jest <strong>je\u017c pigmejski (Atelerix albiventris)<\/strong>, pochodz\u0105cy z Afryki. W przeciwie\u0144stwie do naszych rodzimych je\u017cy jest mniejszy, cz\u0119sto ma bia\u0142o-r\u00f3\u017cowe lub kremowe ubarwienie kolc\u00f3w i troch\u0119 inne zachowania. Je\u017c pigmejski zosta\u0142 udomowiony i sta\u0142 si\u0119 popularnym zwierz\u0105tkiem domowym ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j niewielki rozmiar oraz wzgl\u0119dn\u0105 \u0142atwo\u015b\u0107 w utrzymaniu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-pigmejski-karmienie-1.jpg\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-pigmejski-karmienie-1-1024x683.jpg\" alt=\"je\u017c pigmejski karmienie\" class=\"wp-image-2014\" srcset=\"https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-pigmejski-karmienie-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-pigmejski-karmienie-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-pigmejski-karmienie-1-768x512.jpg 768w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-pigmejski-karmienie-1-18x12.jpg 18w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-pigmejski-karmienie-1-600x400.jpg 600w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/jez-pigmejski-karmienie-1.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>W hodowli domowej jest zwierz\u0105tkiem ciekawskim, chocia\u017c mo\u017ce by\u0107 nieco nerwowy na pocz\u0105tku przyzwyczajania si\u0119 do nowych warunk\u00f3w. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce wymaga specjalnej diety i odpowiedniej opieki weterynaryjnej (kt\u00f3ra bywa bardzo kosztowna ze wzgl\u0119du na w\u0105sk\u0105 specjalizacj\u0119), dlatego zanim zdecydujemy si\u0119 na takiego pupila, powinni\u015bmy dobrze pozna\u0107 jego potrzeby.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto tak\u017ce zaznaczy\u0107, \u017ce <strong>je\u017ce pigmejskie nie wyst\u0119puj\u0105 dziko w Polsce<\/strong> <strong>i nie powinny by\u0107 wypuszczane na wolno\u015b\u0107. <\/strong>Hodowla takich egzotycznych gatunk\u00f3w wymaga odpowiedzialno\u015bci i odpowiednich warunk\u00f3w, gdy\u017c nie s\u0105 przystosowane do polskiego klimatu i \u015brodowiska naturalnego.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ochrona je\u017cy w Polsce \u2013 czy musimy si\u0119 o nie troszczy\u0107?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>W Polsce je\u017ce s\u0105 obj\u0119te cz\u0119\u015bciow\u0105 ochron\u0105<\/strong>, co oznacza, \u017ce nie mo\u017cna ich bez powodu zabija\u0107, \u0142apa\u0107 ani niszczy\u0107 ich siedlisk. Ochrona ta wynika z faktu, \u017ce populacje je\u017cy w ostatnich kilkudziesi\u0119ciu latach uleg\u0142y znacznej redukcji, g\u0142\u00f3wnie przez utrat\u0119 naturalnych siedlisk, rozrost infrastruktury drogowej oraz stosowanie trutek na \u015blimaki czy pestycyd\u00f3w i innych chemikali\u00f3w. Jad\u0105c samochodem wzd\u0142u\u017c park\u00f3w czy las\u00f3w, nale\u017cy zachowa\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Najwa\u017cniejsze jest wi\u0119c, by podczas spotkania z je\u017cem na swojej drodze <em>zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107<\/em> i nie przeszkadza\u0107 mu w naturalnym \u017cyciu. W ogrodach warto stosowa\u0107 praktyki przyjazne tym zwierz\u0119tom, np. pozostawia\u0107 naturalne schronienia, unika\u0107 silnych \u015brodk\u00f3w owadob\u00f3jczych i upewni\u0107 si\u0119, \u017ce je\u017ce maj\u0105 bezpieczne przej\u015bcia z miejsca na miejsce. Warto w ogrodzie zostawi\u0107 misk\u0119 z wod\u0105 \u2014 skorzystaj\u0105 z niej nie tylko je\u017ce, ale tak\u017ce inne zwierz\u0119ta np. ptaki czy wiewi\u00f3rki.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli chcesz pom\u00f3c je\u017com przetrwa\u0107 zim\u0119, mo\u017cesz rozwa\u017cy\u0107 <strong>pozostawienie sterty li\u015bci w ustronnym miejscu<\/strong> w ogrodzie-u\u0142atwisz je\u017com znalezienie schronienia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ranny je\u017c &#8211; co robi\u0107?<\/h2>\n\n\n\n<p>Gdy spotkasz je\u017ca rannego lub nara\u017conego na niebezpiecze\u0144stwo (np. przy ruchliwej ulicy) &#8211; warto w takich przypadkach skontaktowa\u0107 si\u0119 z<strong> lokalnym o\u015brodkiem ochrony zwierz\u0105t<\/strong> albo <strong>stra\u017c\u0105 miejsk\u0105 (tel 986)<\/strong>, kt\u00f3ra mo\u017ce powiadomi\u0107 specjalistyczny eko patrol lub organizacj\u0119 zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 pomoc\u0105 dzikim zwierz\u0119tom. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna zapewni\u0107 profesjonaln\u0105 pomoc i leczenie je\u017cowi, je\u015bli jest to konieczne. W sytuacjach rutynowych lepiej jednak nie ingerowa\u0107 nadmiernie i pozwoli\u0107 je\u017com \u017cy\u0107 w\u0142asnym rytmem.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Czy je\u017ce gryz\u0105 i jak si\u0119 zachowuj\u0105?<\/h2>\n\n\n\n<p>Cz\u0119sto pojawia si\u0119 pytanie, czy je\u017ce gryz\u0105. Ot\u00f3\u017c, je\u017ce to zwierz\u0119ta raczej spokojne i <strong>nieagresywne wobec cz\u0142owieka<\/strong>. Gryz\u0105 bardzo rzadko, a je\u015bli ju\u017c, to zwykle w obronie w\u0142asnej, kiedy czuj\u0105 si\u0119 zagro\u017cone lub gdy s\u0105 z\u0142apane za kolce. W naturalnym \u015brodowisku ich podstawow\u0105 broni\u0105 s\u0105 kolce, kt\u00f3re skutecznie odstraszaj\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 drapie\u017cnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Je\u017ce s\u0105 zwierz\u0119tami nocnymi,<\/strong> co oznacza, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 aktywno\u015bci podejmuj\u0105 po zmroku, szukaj\u0105c po\u017cywienia takiego jak owady, \u015blimaki czy ma\u0142e bezkr\u0119gowce. Warto zatem pami\u0119ta\u0107, \u017ce spotkanie je\u017ca w ci\u0105gu dnia mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o jego s\u0142abej kondycji, chorobie lub o m\u0142odym osobniku dopiero ucz\u0105cym si\u0119 samodzielno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Czy mo\u017cna dotyka\u0107 je\u017cy go\u0142ymi r\u0119kami?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Je\u017ca mo\u017cna dotyka\u0107 lub wzi\u0105\u0107 w go\u0142e r\u0119ce, ale z zachowaniem du\u017cej ostro\u017cno\u015bci i tylko wtedy, gdy jest to naprawd\u0119 konieczne. <\/strong>Je\u017ce maj\u0105 bardzo charakterystyczn\u0105 i skuteczn\u0105 obron\u0119 w postaci kolc\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 przekszta\u0142conymi w\u0142osami o d\u0142ugo\u015bci 2-3 cm. Kolce te s\u0105 elastyczne i mog\u0105 by\u0107 nieprzyjemne, a nawet bole\u015bnie uk\u0142u\u0107, zw\u0142aszcza gdy je\u017c zwija si\u0119 w kulk\u0119, broni\u0105c si\u0119 przed zagro\u017ceniem. Z tego powodu, bez do\u015bwiadczenia lub odpowiednich \u015brodk\u00f3w ochronnych, chwytanie je\u017ca go\u0142\u0105 d\u0142oni\u0105 mo\u017ce by\u0107 niekomfortowe. Ponadto, je\u017ce s\u0105 zwierz\u0119tami p\u0142ochliwymi i \u0142atwo je zestresowa\u0107, co mo\u017ce negatywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na ich zdrowie. Je\u015bli konieczne jest przeniesienie je\u017ca, warto u\u017cy\u0107 r\u0119kawic ogrodniczych lub materia\u0142u, aby chroni\u0107 d\u0142onie i jednocze\u015bnie nie zrobi\u0107 krzywdy zwierz\u0119ciu. W codziennych sytuacjach najlepiej jest je\u017ca obserwowa\u0107 z dystansu i nie dotyka\u0107, aby nie zak\u0142\u00f3ca\u0107 jego naturalnego zachowania i spokoju.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Czy mo\u017cna dokarmia\u0107 je\u017ce?<\/h2>\n\n\n\n<p>Dokarmianie je\u017cy jest mo\u017cliwe, gdy zna si\u0119 podstawowe zasady. <strong>Je\u017ce nie powinny je\u015b\u0107 mleka, s\u0142odyczy, resztek jedzenia, czy pieczywa- to dla je\u017cy \u015bmiertelne zagro\u017cenie.<\/strong> Je\u017com w kryzysowych sytuacjach mo\u017cna poda\u0107 koci\u0105 karm\u0119, gotowane drobiowe mi\u0119so czy podroby. Je\u017c to wszystko\u017cerny ssak od\u017cywaj\u0105cy si\u0119 \u015blimakami czy owadami. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wi\u0119cej o karmieniu je\u017cy przeczyta\u0107 w artykule: <a href=\"https:\/\/turdus.pl\/ru\/blog\/baza-wiedzy\/kocia-karma-dla-jeza-czym-karmic-jeza-w-ogrodzie\/\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/turdus.pl\/blog\/baza-wiedzy\/kocia-karma-dla-jeza-czym-karmic-jeza-w-ogrodzie\/\">Kocia karma dla je\u017ca &#8211; czym karmi\u0107 je\u017ce w ogrodzie?<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/budka-dla-jeza-2.jpg\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/budka-dla-jeza-2-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2017\" srcset=\"https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/budka-dla-jeza-2-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/budka-dla-jeza-2-300x200.jpg 300w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/budka-dla-jeza-2-768x512.jpg 768w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/budka-dla-jeza-2-18x12.jpg 18w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/budka-dla-jeza-2-600x400.jpg 600w, https:\/\/turdus.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/budka-dla-jeza-2.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Gdzie \u015bpi\u0105 je\u017ce? Dla je\u017cy jest wa\u017cne schronienie<\/h2>\n\n\n\n<p>&#8222;A w ogrodzie je\u017cyk \u015bpi, zbud\u017a si\u0119 je\u017cu, zbud\u017a&#8221; &#8211; m\u00f3wi popularna piosenka dla dzieci. Czy je\u017ce&nbsp; rzeczywi\u015bcie ch\u0119tnie wybior\u0105 ogr\u00f3d i czy chc\u0105 by\u0107 budzone? Czytaj dalej a wszystkiego si\u0119 dowiesz \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017ce zaczynaj\u0105 poszukiwania miejsca na sen zimowy gdy zbior\u0105 odpowiednie zapasy t\u0142uszczu oraz gdy temperatura spadnie do ok. 10-15 stopni.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017c szuka schronienia przede wszystkim w miejscach zacisznych i dobrze os\u0142oni\u0119tych. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to g\u0119ste zaro\u015bla, sterty li\u015bci, ga\u0142\u0119zi, traw oraz miejsca pod korzeniami drzew. W naturalnym \u015brodowisku ch\u0119tnie korzystaj\u0105 z takich zakamark\u00f3w, gdzie maj\u0105 ochron\u0119 przed drapie\u017cnikami i niepogod\u0105. W terenach zamieszka\u0142ych przez ludzi mo\u017ce to by\u0107 tak\u017ce podw\u00f3rko, park czy ogr\u00f3d, gdzie obecne s\u0105 kompostowniki lub sterty materia\u0142u ro\u015blinnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017ce nie s\u0105 zwierz\u0119tami terytorialnymi, wi\u0119c mog\u0105 spa\u0107 w r\u00f3\u017cnych miejscach, ale cz\u0119sto<strong> wracaj\u0105 do sprawdzonych kryj\u00f3wek.<\/strong> Latem gniazda s\u0105 lu\u017ane i dobrze wentylowane, za\u015b jesieni\u0105 i zim\u0105 je\u017ce buduj\u0105 specjalne gniazda zimowe, kt\u00f3re s\u0105 solidniej os\u0142oni\u0119te li\u015b\u0107mi, mchem i ga\u0142\u0119ziami, aby zapewni\u0107 ciep\u0142o podczas hibernacji. Czasami wykopuj\u0105 nory ziemne, kt\u00f3re chroni\u0105 je tak\u017ce przed niskimi temperaturami.<\/p>\n\n\n\n<p>Podczas snu je\u017ce zazwyczaj zwijaj\u0105 si\u0119 w charakterystyczn\u0105 kulk\u0119, co chroni ich delikatne partie cia\u0142a przed drapie\u017cnikami, a jednocze\u015bnie ogranicza utrat\u0119 ciep\u0142a. W ten spos\u00f3b s\u0105 w stanie przetrwa\u0107 zim\u0119 nawet przez kilka miesi\u0119cy. Czas trwania hibernacji zale\u017cy od warunk\u00f3w pogodowych i dost\u0119pno\u015bci po\u017cywienia, ale przeci\u0119tnie trwa oko\u0142o 5 miesi\u0119cy (listopad- kwiecie\u0144).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gdy potkasz \u015bpi\u0105cego je\u017ca &#8211; zostaw go w spokoju! <\/strong>Pr\u00f3ba rozwini\u0119cia je\u017ca, czyli zmuszenie go do wyprostowania si\u0119, gdy zwija si\u0119 w kulk\u0119, ko\u0144czy si\u0119 zazwyczaj tym, \u017ce je\u017c wraca do swojej obronnej pozycji i ponownie si\u0119 zwija. Wybudzenie go ze stanu hibernacji, mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje dla jego zdrowia i prze\u017cycia.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<p>Podsumowuj\u0105c, w Polsce na wolno\u015bci spotkamy g\u0142\u00f3wnie je\u017ca europejskiego (zwany te\u017c zachodnim lub polskim) oraz je\u017ca wschodniego, natomiast je\u017c pigmejski jako gatunek egzotyczny wyst\u0119puje jedynie w hodowlach. Wszystkie je\u017ce s\u0105 obj\u0119te ochron\u0105, a spotkanie k\u0142uj\u0105cego stworzenia nie musi budzi\u0107 l\u0119ku \u2013 to zwykle nieagresywne zwierz\u0119ta, kt\u00f3re rzadko gryz\u0105 i najcz\u0119\u015bciej wol\u0105 si\u0119 wycofa\u0107. Znajomo\u015b\u0107 gatunk\u00f3w je\u017cy oraz ich potrzeb pozwoli lepiej zrozumie\u0107, jak mo\u017cemy im pomaga\u0107, a tak\u017ce doceni\u0107 ich rol\u0119 w naszym ekosystemie.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u041a\u0430\u043a\u0438\u0435 \u0432\u0438\u0434\u044b \u0435\u0436\u0435\u0439 \u0432\u043e\u0434\u044f\u0442\u0441\u044f \u0432 \u041f\u043e\u043b\u044c\u0448\u0435? \u0415\u0436\u0438 - \u043e\u0434\u043d\u0438 \u0438\u0437 \u0441\u0430\u043c\u044b\u0445 \u0443\u0437\u043d\u0430\u0432\u0430\u0435\u043c\u044b\u0445 \u0438 \u043b\u044e\u0431\u0438\u043c\u044b\u0445 \u0434\u0438\u043a\u0438\u0445 \u0436\u0438\u0432\u043e\u0442\u043d\u044b\u0445 \u0432 \u041f\u043e\u043b\u044c\u0448\u0435. \u0412 \u043f\u0440\u0435\u0434\u0441\u0442\u0430\u0432\u043b\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043d\u043e\u0433\u0438\u0445 \u043b\u044e\u0434\u0435\u0439 \u043e\u043d\u0438 \u044f\u0432\u043b\u044f\u044e\u0442\u0441\u044f \u043c\u0438\u043b\u044b\u043c\u0438 \u043a\u043e\u043b\u044e\u0447\u0438\u043c\u0438 \u0441\u0443\u0449\u0435\u0441\u0442\u0432\u0430\u043c\u0438 \u043a\u043e\u0440\u0438\u0447\u043d\u0435\u0432\u043e-\u0447\u0435\u0440\u043d\u043e\u0433\u043e \u0446\u0432\u0435\u0442\u0430, \u043a\u043e\u0442\u043e\u0440\u044b\u0445 \u043c\u043e\u0436\u043d\u043e \u0443\u0432\u0438\u0434\u0435\u0442\u044c \u043d\u043e\u0447\u044c\u044e \u0432 \u0441\u0430\u0434\u0443 \u0438\u043b\u0438 \u0432 \u043b\u0435\u0441\u0443. \u041e\u0434\u043d\u0430\u043a\u043e \u0437\u043d\u0430\u0435\u043c \u043b\u0438 \u043c\u044b, \u043a\u0430\u043a\u0438\u0435 \u0438\u043c\u0435\u043d\u043d\u043e \u0432\u0438\u0434\u044b \u0435\u0436\u0435\u0439 \u043e\u0431\u0438\u0442\u0430\u044e\u0442 \u043d\u0430 \u043d\u0430\u0448\u0435\u0439 \u0442\u0435\u0440\u0440\u0438\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438? \u0412 \u044d\u0442\u043e\u0439 \u0441\u0442\u0430\u0442\u044c\u0435 [...]...<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":2012,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[56],"tags":[],"class_list":["post-2008","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza-wiedzy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turdus.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2008","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turdus.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turdus.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turdus.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turdus.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2008"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turdus.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2008\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2018,"href":"https:\/\/turdus.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2008\/revisions\/2018"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turdus.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2012"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turdus.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2008"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turdus.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2008"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turdus.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2008"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}